Ibrayım Yusupov

    Ibrayım Yusupov — XX ásirdegi Qaraqalpaq poeziyasınıń iri wákili, onıń bayteregi.
    I.Yusupov 1929-jılı 5-mayda Shımbay rayonındaǵı Azat awılında tuwılǵan. Ol 1949-jılı Qaraqalpaq mámleketlik pedinstitutın tamamlap, usı jerde oqıtıwshı etip kaldırıldı (1949-1961), sońınan shayır “Ámiwdárya” jurnalınıń bas redaktorı (1961-1962), N.Dáwqaraev atındaǵı Tariyx, til hám ádebiyat institutında ilimiy xızmetker, sektor baslıǵı (1962-1965), Qaraqalpakstan Jazıwshılar awqamınıń baslıǵı (1965-1980), “Sovet Karakalpaqstanı” gazetasınıń bas redaktorı (1980-1985), Respublikalıq paraxatshılıqtı qorǵaw Komitetiniń baslıǵı, Respublikalıq Ruwxıylık xám aǵartıwshılıq orayının baslıǵı bolıp isledi. Shayırdıń dáslepki kosıqları 40-jıllardıń ortalarında járiyalandı.
    Onıń “Baxıt lirikası” (1955), “Kúnshıǵıs jolawshısına” (1959), “Oylar” (1960), “Jeti asırım” (1962), “Dala ármanları” (1966), “Kewil kewilden suw isher” (1971), “Dáwir samalları” (1982), “Alasatlı dúnya bul” (1987), “Tumaris xám baskalar” (1974), “Yosh” (1978), “Shıǵarmalarınıń eki tomlıǵı” (1978-79), “Duzlı samallar” (1988), “Kewildegi keń dúnya” (1989), “Úmit jaǵısı” (1990), “Tanlawlı shıǵarmalarınıń eki tomlıǵı” (1992), “Begligińdi buzba sen” (1995), “Búlbil uyası” (1997), “Ómir, saǵan ashıqpan” (1999), “Xár kimniń óz zamanı bar” (2004) sıyaklı bir neshe qosıqlar xám poemalar toplamları hám “Ǵarrı tuttaǵı gúz” (1963) degen gúrriń xám ocherkler jıynaǵı jarık kórdi.
I.Yusupov dramaturgiya tarawında da “Qırık kız” (Ámet Shamuratov penen birlikte), “Ómirbek laqqı” (1966), “Mángi bulak” (1986) dramaların, “Ájiniyaz” operasınıń (1973) librettosın xám Qaraqalpaqstan Respublikası Gimnin jazdı.
    Shayır qaraqalpaq ádebiyatı baǵdarlamasın dúziwshilerdiń biri, ol ádebiyattan sabaqlıq jazıwǵa qatnastı, ádebiyat tariyxın hár tárepleme izertlewge belsendilik etken kóp ǵana sın maqalalarınıń avtorı.
Shayırdıń ózbek tilinde: “Buloqlar qaynaydi”, (1960), “Oltin qirǵoq”, (1962), “Saxro orzulari”, (1967), “Chul gurgoyi”, (1972), “Raxmat senga, zamonim!”, (1979), “Qoratol”, (1988). Rus tilinde: “Pesni gornogoruchya”, (1960), “Meridianı serdia”, (1966), “Glazayashericı”, (1973), “Stixi”, “Biblioteka sovetskoy poeziy”, (1976), “Rozı polın”, (1980), “Zvon stremeni”, (1981), “Stremlyus vsey dushoy”, (1986). Qırǵız tilinde “Tala qıyaldarı” (1969) xám túrkmen tilinde “Erikler gúllende” (1986) atlı toplamları basılıp shıqtı.
Onın dúnya klassiklerinen kóp ǵana awdarmalarınıń úlgileri “Mángi bulaqlar” (1985) degen at penen basılıp shıqtı.
    I.Yusupov 1994-jılı “Doslıq ordeni”, 1999-jılı “El-yurt xurmati” ordeni menen sıylıklanǵan. Qaraqalpaqstan xalıq shayırı (1974), Ózbekstan xalıq shayırı (1992), Qaraqalpaqstan Respublikasına miyneti sińgen mádeniyat xızmetkeri (1964), 2005-jılı “Ózbekstan Qaxarmanı”, Karaqalpaqstan Respublikasınıń Berdaq atındaǵı Mámleketlik sıylıǵınıń xám Xamid Álimjan atındaǵı Ózbekstan mámleketlik sıylıǵınıń laureatı (1970), 7-10 shaqırıq Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Kenesiniń deputatı bolǵan, Ózbekstan xalıq deputatı boldı.
    I.Yusupov 1956-jıldan Jazıwshılar awqamınıń aǵzası.