Poetica

Tuwǵan jer

Ibrayım Yusupov

Sálem saǵan, tuwǵan jerim!Kórsem shańlaǵıńdı seniń,Balalıǵım tutar meniń,Erkeletken el-jayımsań,Lawazımlı Shımbayımsań.

Artqan sayın ıǵbal-baxtıń,Xosh boladı meniń waqtım.Tariyxında qaraqalpaqtıńBelli elseń óziń seniń,Kópti kórgen kóziń seniń.

Kóp taqıwa ǵarrılardanSóz tıńladım jaslay mudamEski, jańa kitaplardanKóp oqıdım tariyxıńdıHám yad ettim táriypińdi.

Tarıǵıp jer, suw hám nannan,Qısım kórip patsha xannan,Ata jurtı TúrkstannanBabam bayǵus qashqan deydi,Saǵan qonıs basqan deydi.

Shıqsam jollarıńa seniń,Sonnan bergi dáwirleriń,Eles berip birim-birim,Jazılmaǵan romanday,Qıyalımdı terber sonday.

Ayna betli asfalt ústiMeni saǵan alıp ushtı,Tazǵaradan kózge tústiMinarlanǵan bálent morıń,Óttim hám «Óteniń sorın».

Tallar tik ayaqtan basıp,Jol boyında qatarlasıp,«Shayırım!» dep jabırlasıp,Qalar ırǵalıp izimde,Kewlim tolar xosh sezimge.

Qaydan bul sezimniń haslı?Quwanǵannan kózim jaslı.Kewlimde bir báhár paslıJayǵanday gúl japıraǵın,Sálem, tuwǵan topıraǵım!

Aymalaǵan Sen ayamasań,Tallı jaǵıslı sayamsań.Men qus bolsam, sen uyamsań,Awzımdaǵı márgiyamsań,Anam, Shımbayımsań menińKim saǵınbas tuwǵan jerin!

Kindik qanım tamǵan jerim,Amanbısań awıl-elim!Ásten ayda, shofer inim,Asfaltıńnan bur oń jaqqa,Jetpey turıp Jarmısh japqa.

Áne usı keń gúzar jolAta jurtqa aparar ol.Men til bolsam, sen qulaq bol,Tuwǵan jerdiń gápi uzın,(Túsinerseń ele óziń).

Taǵjap awılı - tallı jaǵıs!Altın besigimseń naǵız.Kewlimde kóp ǵayrı naǵısSuwretiń bar ornap qalǵan,Umıtsam, tuwǵanım jalǵan.

Oy-shuqırıń, atız, salmań,Kóliń, qumıń hám suwlmań,Bári-bári tanıs maǵanEsapshınıń shot tasınday.Sanayman men ot basında.

Mınaw jiydeliktiń sırtı,Pálenshe aǵanıń jurtı.Anaw Shımbay aeroportı,Hár samolet ushqan waqtaJas qıyalım qanat qaqqan.

Gúlte jońıshqa ósken óńirBúklik edi tuye sińir,Qas qarayıp tússe ińir,Bir saǵal tórt dawıs penen,«Koncert» berer edi-aw bálem.

Súylinler kóp bul óńirde.Atıń úrker dúrlegende,«Qırǵawıldıń hár párindeÁzireyliniń bir túgi bar»Dep durıs aytar ǵarrılar.

Góne ırashlar - jer tırtıǵı,Paxta ekken bárin jıǵıp,Jol óz súrdewinen shıǵıp,Jańa gúzar menen júrer,Jer jańarsa, jol gónerer.

Biyik kópir, qıysıq salma,Ot alǵanman bunda malǵa.Kelemen dep anaw talǵa,Bir jiyen qız aldap ketken.Neler ótpey, neler ótken...

Balalıǵım, balalıǵım! -Dúzden tergen qaramıǵım,Kóp jıllardıń aralıǵınAtlap, sen túseseń eske,Usap keshe kórgen túske.

Jıl artınan jıllar júzip,Oyınıńdı keter buzıp.Balalıq bir altın júzik,Túsip qalǵan soń qolınan,Hárkim izler óz jolınan...

Úlep shábbelerdi jebir,Top oynadım bolıp sebil.Besjap, Taǵjap, Arshan kebir,Juwa terdim Alishepten,Tattım sobıq, sútilmekten.

Gazetke orap zaǵaramdı,Asınıp semiz boqshamdı.Jollarda suwırıp shańdı,Men qalaǵa qatnaǵanman,Oqıw dese jatpaǵanman.

Sol ótken balalıq shaqtı,Eske alsam waqtı-waqtı,Aldımnan Kegeyli aqtı,Umıtıp geyde sabaqtı,Qara batpaq qayırında,Oynay-oynay qırǵalaqtı,Sonnan túrim qara bolǵan.(Hámmeler de bala bolǵan).

Ne bol deseń tayın boldım.Bilim quwıp sayıl boldım.Qızlarıń Zuxra bolǵanda,Men ıshqında Tayır boldım.Sennen shıqqan shayır boldım...Hár kimniń bir kásip-isi,Bir nárseden nesibesi...

Nesibeń mıń jortsadaǵı.Kóp jerge duz tartsadaǵı,Dańq-mártebeń artsadaǵı, -Tuwǵan jer ushın balasań,Oǵan bas iyip barasań.

Búlbil uyası

Ibrayım Yusupov qosıqları