Poetica

Tallı jaǵıstaǵı eske túsiriwler

Ibrayım Yusupov

Kegeyli boyında qalǵan nartlarım,Siz qanday óskensiz, nárwan bolǵansız!Dawıl menen bas baylasıp mudamı,Gúreste bel bermes palwan bolǵansız.

Urıs jılları tallar qarawsız qaldı,Tallar túwe baǵlar qarawsız qaldı.Sókitlerdi shawıp kópirge saldı,Sonda túbirden siz payda bolǵansız.

Anam geyde joqlap úlken balasın,Jaǵalasa aqsham suwdıń jaǵasın.Sizler túsingendey onıń nalasın,Suwǵa ushıńızdı malıp turǵansız.

Ákesin saǵınǵan balalardayın,Solqıldap turdıńız kórsem hár dayım.«Kel, biz benen birge sırlas, Ibrayım!»Dep túsimde shaqırǵanday bolǵansız.

Ala kóyleńkeli nartlardıń astı,Samal kitabımdı julqılap ashtı,Birew kelip sonda kózimdi bastı,«Kim ekenin bil» dep sıldırlaǵansız.

O, siz, jaslıǵımnıń sırlası, tallar!Ah, sol jaǵımlı qol, júzikli qollar!Bir jıl basıp tursa kózimdi olar,Qabaq shitpas edim, doslarım, hárgiz.

Kózimnen qolların jazdıra berip,Sıńq-sıńq etip kúldi aldıma kelip.Onıń ıqlas penen kúlgenin kórip,Oylar ediń qız eken dep ármansız.

Biraq at basınday edi ármanı,Ushıp ketken edi alǵır tarlanı...Zalım urıs, dım kóp boldı-aw qurbanı,Kóshá-kósh áyledi jolsız, kárwansız.

Almameken dedim uwıljıp pisken,Boyınan ıshqınıń sáwiri esken,Bilektey qos burım bóksege túsken,Bir qosa jupqasın basqa shalǵan qız.

Kirpigi qayısqan tebendey edi,Qumay kózler meni jegendey edi.«Aǵańnan xat joq pa» degendey edi,Ayralıq dártine ishten janǵan qız.

Suwdan bir meshindi qarmap ilgeni,Moynıma salmaqshı bolıp kelgeni,«Qashan jigit bolasań?» dep kúlgeni,Esimde sır bermey sabır qılǵan qız.

Jigit bolıwın biz boldıq-aw, biraq,-Talay azamatlar, qolında jaraqWatan erki ushın qushtı topıraq,Qansha hayallar tul, yarsız qalǵan qız!

Kewilde kek laplap jandı shaladay,Oyın, kúlki jetim qalǵan baladay,Qosıqlar qulaqqa urǵan tanaday,Bawırı pútin bir de jan qalmaǵanbız.

Biraq quraldan da mıqlı hám ózge,Ullı birlik, ǵayrat-kúsh boldı bizde.Sol ǵayrat jetkerdi jeńisimizge,Kekli jawdan kegimizdi alǵanbız...

Wa, tuwısqan tallar, dala batırı,Wa, siz, jaslıǵımnıń jasıl shatırı!Sarǵayǵan saratan barmas batılı.Sizge kár ete almas, aytsam jalǵansız.

Kúnniń áptabınan qashqan samallarSayada túslenip tınıǵar, oynar.Jawshımshıq, máddeler hám qurqultaylarSensiz hálden tayıp, qalar dármansız.

Íǵbal aydınında sharshamay júzgenBir áwlad ruwhı seziler sizden.Jaslıq sazın tıńlap gúwildińizden,Mine, sayańızda otırman jalǵız.

Júzigin joǵaltqan qızday úńilip,Óttim astıńızdan oylarǵa shúmip,Keshegi nart nárwan bolǵanın kórip,Dedim: «bunsha tez erjetip qalǵanbız!»

Írash ósip, japlar jańa saǵa alıp,Bayaǵı at qulaq ósken jaǵalıq,Aydarday jelkilder ısqa qoǵalıq,Qollardı qanatıp talay orǵanbız.

Bayaǵı kebirlik paxta jer bolǵan,Aq jaylar kóbeyip sıbaylas qonǵan.Mashinalar júyitkip barar tas jolda,Bir jaǵı júzim baǵ, bir jaǵı palız.

Áne, sol palızdan betlep bermanǵan,Bir bala qıyqıwlap kiyatır maǵan.«Qostan qawın jesin» dep atır apam!Apańdı tanıdım, inim, gúmansız.

Kirpigi qayısqan tebendey edi,Qumay kózler meni jegendey edi...Ulı emes, ózi kelgendey edi,Bayaǵı moynıma meshin salǵan qız.

Bayaǵıday maǵan telmirip qarap,Qıynamas ol endi aǵamdı sorap,Urısqa nálet aytar ishinen, biraq,Dáslepki yarınan ayra bolǵan qız...

Xosh bolıń, tallarım! Qosqa barayın,Mardıyıp otırıp qawın jarayın.Onnansoń sazımdı qolǵa alayın,«Tallı jaǵısım» dep, sayrap ármansız...

Búlbil uyası

Ibrayım Yusupov qosıqları