Aral elegiyaları

Suwı qumaytlanǵan bir ázim dáryaRuwhım arqalı aǵıp baradı.Demikken eń sońǵı balıqlar ondaEseńkirep qalash qaǵıp baradı.

Burqıp aqqan ılay suwda sayranlap,Dáryadan teńizge bulqınıp oynap,Erkin túser edi. Jok endi ol waq.Suwı kesilgen soń naǵıp baradı?

Muz túserde tuwlap ol hasıl balıq.Qızıl suw teńizge gúwlep jetkende,Dáryanıń kóp uzaq órine barıp,Uwıldırıq shashar edi kóklemde.

Gúmis shabaqların dúrletip aydap,Kók teńizge keler edi masayrap...Endi hálden tayıp, jigeri qaynap,Teńiz táńirisinen mádet kútkendey.

Teńiz táńirisi joq. Bar bolǵanda-da,Bálki bul jaǵıstı umıtar edi.Sayran etip alıs okeanlarda,Bizge degen kewlin suwıtar edi.

«Úlken xojalıǵın» jiberip xodqa,Múmkin óter edi xozraschetqa...Bir «kól» qurıdı dep kim berer sotqa?Kóldeneń tabısqa qunıǵar edi...

Tubalasa irkip kúshli aǵısın,Dáryalar teńizge jete almas eken.Teńiz taslap óz máńgilik jaǵısın,Táǵdirine tásil ete almas eken.

Balıq oynar shalqar suwdıń tusında,Teńiz alıp ketken barlıq qusın da.Adamnıń eń ázzi jeri usında:Óz watanın taslap kete almas eken.

Suwǵa ne. Bári bir qayda tolǵanda,Jańa jaǵıslardı jatırqay bilmes.Qay jerde suw bolsa, shaǵala sonda,Qurǵaqtıń qımbatın qádirley bilmes.

Qalsa Onıń tuwǵan jeri qala ma?Muhabbatı, jaslıq ómiri qala ma?Ata-babasınıń qábiri qala ma?Insanday saǵınıp kádirley bilmes.

Qumshawıt jaǵısta oyǵa talaman.Shańǵıt kóz ashtırmas, júziń kórinbes.Eski ultan menen ketip baraman,Qayırılsam artımda izim kórinbes.

Kemeler qawsaǵan qayırda tozıp,Kórseń, júrek sızlar, dártleriń qozıp.Qansha qarasam-da moynımdı sozıp,Kóz ushında kók teńizim kórinbes.

Házir dárkar emes maǵan toy-bayram,Awlaq júrip, qıyal súrgim keledi.Bul apat islerden aqıllar hayran,Sebeplerin serlep bilgim keledi.

Tasıwdan awıllar jawraǵan gezde,Burın qurban bergen dárya, teńizge.Qaytıp berer bolsa Araldı bizge,Jandı qurbanlıqqa bergim keledi.

«Zárredey payda joq seniń janıńnan»,Dep kúlgendey gúwler duzlı samallar.Gúzgi kún sıǵırayar asırlıp shıńnan,Tamırı jalańash jatar tomarlar.

Keshe tolqıp jatqan qayırdı qara!Qanlı urıs bolǵanday qıp-qızıl sora.Bir ǵarrı úsh eshki menen awara,Alıstan awız suw tasır hayallar.

Toy tarqaǵan alań yanlı átirap,Jaǵısta awıllar jetim qalǵanday.Suwsız balıqshınıń isi patırat,Kemesi kóshkisiz ketip qalǵanday.

Alıs okeannıń balıǵın awlap,Traulerden tógip, poezdlar jallap,Sol «altın balıqqa» isler kombinat,Júzdi sarıplap, birdi payda qılǵanday.

Sonday márt edi bunda adamlar,Dawıl hám tolqında sınnan ótkendey.Xosh kewilli, eden edi adamlar,Bekire kespelep qonaq kútkendey.

Qısta muzdan muzǵa sekirer edi,Dawılda kók tolqın ókirer edi.Shadlıǵın ruwxın bekirelerdi,Endi bárin birew urlap ketkendey.

Sabır-taqatı joq, shurt minez bolǵan,Kimler óz elinen shıǵıp baratır.Kimler Sarı qamıs deyme qaylardan,Balıq izlep azap shegip atır.

«Taslap ata mákan Úrge, Shegeńdi,Qońıratqa barıp salı ektik endi».Qaydaǵı bir Poladzada degendiJáne álle kimdi sógip baratır...

Bir mármer dacha tur góne jaǵısta,Keshki jolawshınıń qıyalı yańlı,Altın plyaj edi bul awlaq tusta,Peruza aspanlı, márwert tańlı.

Shóldiń saratanı háwirli waqta,Ne adamlar keler edi qonaqqa,Kók tolqın erkelep appaq ayaqqa,Beyishtiń bul da bir tımsalı yańlı.

Hámeldarlar jutıp beyish hawasın,Bunda dem alıwǵa kóp keler edi.Arnawlı samolet, háńlegen mashınSıylı qonaqlardı jetkerer edi.

Xrustal jamlarda shayqalıp sharap,Salqın shardáreden teńizge qarap.Xanımlar shóllese «borjomiy» sorap,Xannıń qızınan-da ótkerer edi...

Ráhátli kúndiz, payızlı aqsham,Súńgip shıqqanıńda salqın suw qanday!Bes kúnlik dúnyaǵa qutlı qonaqsań,Sezerseń eneden qayta tuwǵanday.

Biysáwbet adamlar kele almas edi,Ne bolıp atqanın bile almas edi.Kúni keshe ǵana bul ıras edi,Endi kórgen tústey, tańǵı dumanday.

Biraq bul tús emes, boldı hámmesi,Jaqsılıq-jamanlıq shabırsıp ketti.Danq, dúnya, házlikke kóp awıp esi,Aǵamlar durıs joldan ǵabırsıp ketti.

Dáslep xızmet etken boldı berilip,Kem-kem kisiligi tuttı kerilip,Aqırsında mingen muzı bólinip,Seń júrer aldında abırjıp ketti...

Ne ǵáletiy dáwir! AdamzatqaJaqsılıq ushın jan ayamas zaman.Bir jaǵınan ózin aydap apatqa,Ayaǵı astına qaramas zaman.

Aqıllı, bilimli, sumlıqlı, sada,Kók tıyını tússe, bolarday gáda,Kóz aldında kók teńizin joytsa da,Juwabın hesh kimnen soramas zaman.

Miyribanlıq jas sorǵalap betine,Uyadan bir máyek almaǵan zaman,Jerik bolıp aqquw kustıń etine,Sıńsıwına qulak salmaǵan zaman.

Hár qızǵısh óz kólin qorır bul waqta,Hár kim murap ózi suw ishken japqa,Bir sayǵaqtı tirkep «qızıl kitapqa»,Mıń kiyiktiń basın jalmaǵan zamal...

Ya insap, adamlar ne degen dana!Wájleskende bir birinen ótkerer.Jábir kórip atsa tábiyat-ana,Sóylep-sóylep sóz tarashın jetkerer.

Birewler-iyesi miyrimli júzdiń,Birewler-iyesi toyımsız kózdiń.Birewler qurıwın tilep teńizdiń,Sonnan lázzet alıp, sulıwlıq kórer...

Gúrsingen hawazıń tur qulaǵımda,Kóz aldımda aqsham jarǵa urǵanın.Jadırap kún shıǵıp, jel basılǵanda,Qız minezli juwas bolıp turǵanın.

Tawlar shógip, jerge kirmegen shıǵar,Juldızlar hám birden sónbegen shıǵar,Dúnya hesh waqta-da kórmegen shıǵar:Bir maydanda teńiz qurıp qalǵanın.

Xosh, teńiz, súyiklim! Jaralı janday,Ólim halatında urasań hallas.Meniń qayǵım amfibiya-adamday,Sensiz qırda jasap sawa bola almas.

Seni sum ájelge etken gripdar,Úsh jawız qılmısker ele de jasar.Hesh waq qolǵa túsip, sotlanbas olar,Hesh prokuror oǵan ayıp taǵalmas.

Ol úsh jınayatshı aramızda bar:Biri-biypárwalıq meluzaları.Gilkildep, tolqınsaq betinde jatar.Muzday suwıq jánlik, joqtay hazarı.

Sezdirmey deneńdi jaralar ásten,Gúlshanlardı basar soralar ásten,Teńiz qurıp, dárya tubalar ásten,Onda bolmas miyrim, hújdan azabı.

Ol úsh jınayatshı sanamızda bar:Biri-ózimshillik. tákabbır jar tas.Ayaǵına bas ursa-da tolqınlar,Turar ızǵarlanıp, júzin jılıtpas.

Shortan shabaq kórse, jutpaǵa tayın,Sóytip júrip, onı quwalar jayın.Ózinen zor shıqsań ǵana aǵayin,Osal kelseń, qaptalına juwıtpas...

Ol úsh jınayatshı aramızda bar:Biri - osamaslık, oy joq basında.Payda hám dańq ushın kesiwge tayar,Ózi minip turǵan tal shaqasın da.

Tek búgingi tabıs - eń bas ármanı,Keleshek-olardıń biypul qurbanı.«Bizden soń suw bassın meyli dúnyanı»Dep jazar olardıń qábir tasına.

Bul úsh qılmıs qamalların buzıwǵaAdamzat bir zor atlanıs qılajaq.Jańasha oylawdıń kúni qızıwda,Shınlıq tolqınları háwij alajaq.

Basqa menen urısıp úyrengen AdamÓzine urıs ashar, bayraǵı-hújdan.Bul, shayır aytqanday, «barlıq urıstanUllı hám birden-bir urıs bolajaq».

Hújdan azabında órtenip adam,Perzent anasınan keshirim sorap,Miyrim súti sonda iyip qaytadan,Teńiz bolıp tolqır ana-tábiyat.

Haǵlap qudayımnıń dáryaları-da,Toǵaylar mawjırap tınısh tańlarda,Teńiz erkeler óz jaǵıslarına,Sen hám biz ol toyda bolmaymız biraq ...