Jolmurza Aymurzaev
1910–1996
Jolmurza Aymurzaev — shayır, jazıwshı hám dramaturg.
XX ásirdegi qaraqalpaq ádebiyatın baslawshılardıń biri.
J. Aymurzaev 1910-jılı Shımbay rayonınıń aymaǵında tuwılǵan. Ol dáslep internatta tárbiyalanǵan ( 1922-26), soń 1926-1927-jılları Shımbaydaǵı “Kommuna” mektebinde oqıydı, 1927-1932-jılları Tórtkúldegi pedtexnikumdı pitkerip, Taxtakópir rayonında muǵallim bolıp isleydi. 1935-1939-jılları Moskvadaǵı A.V. Lunacharskiy atındaǵı kórkem-óner institutında oqıydı, sońınan 1942-jılǵa shekem Qaraqalpaqstan Jazıwshılar awqamında juwaplı xatker bolıp isleydi.
Jazıwshı ekinshi jáhán urısı frontlarına qatnasadı, fronttan qaytqannan keyin 1944-51-jılları, 1958-1962-jılları Qaraqalpaqstan Jazıwshılar awqamınıń baslıǵı, 1963-72-jılları Ózbekstan hújjetli hám ilimiy kópshilik filmler studiyasınıń Qaraqalpaqstan filialın basqaradı.
Shayırdıń birinshi qosıǵı 1927-jılı baspa sózde shıqtı. Sol jılları ol “Gúres”, “Gúreste jeńdik” dep atalǵan dáslepki poemaların dóretti, dramaturgiya tarawında 1933-jılı “Hákisliler”, 1939-jılı “Óz tayaǵı ózine” pesaların jazdı hám sahnada qoyıldı. Al 1940-jılı “Qaraqalpaqstan ádebiyatı hám iskusstvosı” jurnalınıń №3-5 sanlarında, 1941-jılı №1 sanında jazıwshınıń “Quwat” atlı povesti basılıp shıqtı.
J. Aymurzaev ekinshi jáhán urısı jıllarında “Meniń joldaslarım” poemasın, “Aral qızı”, “Leytenant Elmuratov”, “Kolya” atlı pesaların jazdı.
Jazıwshı - dramaturgtiń “Aygúl-Abat” ( 1946, 1952), “Berdak” (1958, 1977), “Qádirdan doktor” (1960), “Ráwshan” (1956), “Sheberxannıń shırmawıǵı ” (1964), “Baxıt bulaǵı” (1967) pesaları teatr sahnasında qoyıldı.
J. Aymurzaevtıń “Kelin” gúrrińi, “Ámiwdárya boyında”, “Qızketken”, “Muxabbatım adamlar” romanları kópshilikke jaqınnan tanıs. Jazıwshı Qaraqalpaq ádebiyatında birinshi roman dóretiwshilerdiń qatarına kiredi.
J. Aymurzaev “Ózbekstan (1981) hám Qarakdlpaqstan (1974) xalıq jazıwshısı”, “Ózbekstan Respublikasına miyneti sińgen mádeniyat xızmetkeri” (1957) degen húrmetli ataqlardıń iyesi. Ol “Aygúl-Abat” pesası ushın Qaraqalpaqstan Respublikası Berdaq atındaǵı mámleketlik sıylıǵınıń laureatı boldı, eki mártebe Qaraqalpaqstan Respublikası Jokarǵı Qenesine deputat bolıp saylandı, “Miynet Qızıl Bayrak”, “Xalıqlar doslıǵı”, úsh mártebe “Húrmet belgisi” ordenleri, Ózbekstan hám Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń Húrmet jarlıqları menen sıylıqlanǵan.
Jazıwshınıń bir qansha shıǵarmaları kóplegen tillerde basılıp shıqtı.
Shıǵarmaları: “Hákisliler” (1934), «Qosıqlar» (1935,1936,1938) «Ullı Oatan» qosıǵı (1939), «Tasqın» (1946), «Meniń batırlarım» (1949), «Qaharmanlıq gúreske» (1942), «Shayır sózi» (1949), «Jas áwladlarǵa» (1951), «Dańqlı doslar» (1954), «Aydın jolda» (1951), «Ámiwdárya boyında» (1958), «Jetimniń júregi» (1967), «Qızketken» (1972), «Ómir shaydasıman» (1976), «Jetpis toǵızınshı báxár» (1989), «Jolmurza Aymurzaev. Shıǵarmaları» I tom, (1961), «Jolmurza Aymurzaev. Shıǵarmaları» II tom, (1962) hám taǵı basqalar.
J.Aymurzaev 1934-jıldan Jazıwshılar awqamınıń aǵzası.