Poetica

Bolǵan emes

Berdaq Ǵarǵabay ulı

1

Bul dúnya dúnya bolǵalı,Patsha ádil bolǵan emes.Shayırlar qálem alǵalı,Xatqa tuwrı salǵan emes.

Inaǵıw-bektiń balları,Bárine jetti qolları,Qıysıq bolsa da jolları,Heshўaq harıp-talǵan emes.

Qaraqalpaq qalpaq bolǵalı,Xalıq ataǵın alǵalı,Haq-taǵala jol salǵalı,Bir teńlikti alǵan emes.

Qaraqalpaqtıń xalqı búlip,Qońsı otırǵan eli kúlip,Birazları jolda ólip,Júz jıl qonıs basqan emes.

Búlgen el qaraqalpaq boldı,Qırılsa da urpaq boldı,Berdimurat Berdaq boldı,Daǵın heshkim bilgen emes.

Biziń xalıqtıń biyleri,Sazdur jáhanda úyleri,Taymastay heshўaq gúyleri,Duwrı juwap aytqan emes.

Kewilge qayǵı toltırıp,Jetimniń gúlin soldırıp,Ózleri naymıt boldırıp,Heshўaq jolda qalǵan emes.

Bolmadı maqset-niyetim,Xor qılıp mınaw úmmetin,Jılay-jılay barlıq jetim,Kúler waǵı bolǵan emes.

Birazlardıń kewli xoshtı,Zalımlar shalqıdı-yoshtı,Qanat baylap kókke ushtı,Anı allam bilgen emes.

Kimseler hádden zor boldı,Birazlar shınnan xor boldı,Lashınǵa qurǵan tor boldı,Tordı heshkim úzgen emes.

Nápsin uraday ashqanı,Abırayınıń qashqanı,Hesh waqıt shoshqa-shoshqanı,Azıwlasıp jarǵan emes.

Birazlar ash, birazlar toq,Toq adamnıń qayǵısı joq,Ash adamnıń uyqısı joq,Anı toqlar bilgen emes.

Aspandı qara bult basıp,Ǵaplette bendeler sasıp,Ǵariplerdiń kewli tasıp,Heshўaq shaǵlap júrgen emes.

Iyshanlarǵa miriwbet joq,Aǵabiyde ádalat joq,Bayda qayır-saxawat joq,Bir insapqa kirgen emes.

Bul zamannıń túri beter,Hárkim bastıń ǵamın eter,Qara dumnan qashan keter?Shıraq shalqıp janǵan emes.

Bul dúnya qayǵı-ǵápletti,Adamlardı awere etti,Neshsheniń basına jetti,Heshbir ádil bolǵan emes.

Dosqa doslar zıyan etpeń,Opasızdı yaran etpeń,Hárgiz joldan shıǵıp ketpeń,Joldan shıqqan ońǵan emes.

Ólgen óldi, ólmegenler-Bul dúnyaǵa kelmegenler,Axıret azap kórmegenler,Hesh uwayım qılǵan emes.

Berdimurat meniń ózim,Girew tarttı eki kózim,Taqıyıq shejiredur sózim,Qadirim, biraq, bolǵan emes.

2

Gúl boldım, gúl jaynamadım,Oyshı boldım, oylamadım,Búlbil boldım, sayramadım,Hádiyse az bolǵan emes.

Qaraǵay emes, sókit boldım,Qartań emes, jigit boldım,Tawdan ushqan búrkit boldım,Qonar tóbem bolǵan emes.

Uzın emes, ırǵay boldım,Hár muxamǵa shırǵay boldım,Dán joq jerde torǵay boldım,Anı heshkim bilgen emes.

Sıbızǵı boldım, saz boldım,Únim shıqpay sam-saz boldım,Tobınan qalǵan ǵaz boldım,Qonar kólim bolǵan emes,

Qarshıǵa boldım, qorıqtım,Tomaǵam boldı, torıqtım,Tastay túnekke jolıqtım,Heshkim qádirim bilgen emes.

Qurǵaq kúni jawın boldım,Jelsiz esken dawıl boldım,Dúzde ekken qawın boldım,Shoshqasız kún bolǵan emes.

Bir jazalmay pálegimdi,Kókley úzip qamegimde,Shoshqa túyip túynegimdi,Urqanım jaydırǵan emes.

Sonday bolsa da jumır bas,Jarılmadı bul qara tas,Kózimnen aqsa qanlı jas,Anı heshkim súrtken emes.

Zaya ótkerdim ómirimdi,Tilemedim júrimimdi,Bastan ótken kúnlerimdiHeshbir adam bilgen emes.

Basqanda ullı qonıstı,Etkende barıp jumıstı,Hám maqtap Qúlen bolıstı,Aǵań sarpay alǵan emes...

3

Ata-babam maldı jıynap,Shıbın janın bárha qıynap,Shaqaqlasıp kúlip-oynap,Ashlıqtan jalshıǵan emes.

Bawırlas bawır xanamda,Ǵamxorım meniń panamdaTuwǵan ǵárip ol anamda,Qalıń mal hesh bolǵan emes.

(Burınǵılar kórgen eken,Kórip zeyni ilgen eken,Atam tuxım bergen eken,Bul aytqanım jalǵan emes).

Aǵa begler sırtım pútin,Ishim janıp boldı tútin,Asırıp zalımlar isin,Heshbir rehim qılǵan emes.

Gewdem pútin, kewlim quraq,Ómir qısqa, jolım jıraq,Astımda ǵashırım pıraq,Atlıǵa jete alǵan emes.

Bul dúnyaǵa kelgen adam,Hásiret shegip júrgen adam,Dáwran atın súrgen adam,Ol hám tulǵa bolǵan emes.

Bázirgen ótti dúnyadan,Góruǵlıbek súrdi dáwrin,Ármanda ketti olar hám,Ketken qaytıp kelgen emes.

Berdimurat meniń ózim,Kúnxojanı kórdi kózim,Esittim Ájiniyazdıń sózin,Olar hám shad bolǵan emes.

Berdaq - Tańlamalı shıǵarmalarınıń jıynaǵı

Berdaq Ǵarǵabay ulı qosıqları