Poetica

ÓMIRIMNIŃ LIRIKASÍNAN

Tilewbergen Jumamuratov

Dúnya — muhit, júzdim tasqın aǵısın,Ushıratpadım toqtaytuǵın jaǵısın.Jol-jónekey sálem berip ótsem dep,Qaǵıp kirdim yarım ásir qapısın.

Nebir doslar árman etti keliwdi,Shoǵı sóndi, kórmey ketti eliwdi.Ayǵa jetken kóz toymastay zaman bul,Júz jasta da heshkim súymes óliwdi.

Hárbir kúnim — ómirdiń bir gerbishi,Hárbirewdiń keler bunı órgisi.«Bir ásirdiń dál ortası usı» — dep,Mine, mınaw ólshep qoyǵan belgisi.

Hámme júrip ótetuǵın bir tóbe,Ómir barda baxıt penen mártebe.Búgin mine eliw menen xoshlasıp,Alpıs jasqa atlanaman ecrtege.

Egiz tuwǵan quwanısh hám qapalıq,Kún artınan kúnler keler taqalıp.Hár batqan kún julqıp alıp ketip tur,Ómirimniń bir gerbishin qoparıp.

Aldıma da názer salıp qarayman,Barsa kelmes taw kóriner qarayǵan.Soǵan jetken ǵarrılıqtıń dáwranın,Meniń ózim jigitlikke sanayman.

Balalıqtı ǵarrılıqtan jek kórdim,Jek kórmedim, uwayımın jep kórdim.Júz jastaǵı ǵarrılıqtıń qayǵısın,Bes jastaǵı balalıqta ótkerdim.

Júrgen izdi qıyalıńa alasań,Yadımda tur qayǵı menen tamasham.Sum musallat ala shańǵıt kórindi,Ǵaz-ǵaz turıp keń dúnyaǵa qarasam.

Buwındırıp jup jaǵadan asılǵan,Ajel qáwpi ketpey turdı qasımnan.«Qılq» ettirip jutıp qoydı ákemdi,Jetim qaldım palapanday jasımnan.

Anam ǵárip zar eńireydi egilip,Kózlerinen qanlı jası tógilip.On altıdan jalǵız qalǵan men boldım,On bes juldız jer astına kómilip.

Qayǵı otı tunshıqtırdı anamdı,Qara úydi qapladı tas qarańǵı.Bulaǵaylı qarlı boran túnlerde,Zarlanadı saw qoyǵay dep balamdı.

Ketkenlerge janı ottay kúyedi,Men awırsam jáne oqtay tiyedi.Jasta emes, házir ǵana oylayman,Polat eken biysharanıń júregi.

Mıyıq tartsam, shadıqorram boladı,Qabaq shıtsam, jasıl gúldey soladı.Jan bar jerde qapalıǵın sezdirmey,Awlaǵında óksip-óksip aladı.

Sap júregi órtenipti dút bolıp,Tiri qaldım aqır túbi qut bolıp.Qar ústinde qańbaqlarday jumalap,Ot basında ayaqlarım shıt bolıp.

Esken jeldey óte berdi balalıq,Jigit boldım, keldi kem-kem aǵalıq.Ákem júrgen soqpaq penen ayańlap,Jetip keldim eliw jasqa taqalıp.

Kúnler ótti, kórgen tústey belgisiz,Kúnler ótti, qaytıp onı kórgisiz.Turmısımda ne bir kúnler gezlesti,Ómirimniń yarımına bergisiz.

Yadımda tur, men bayaǵı jetimmen,Jetimlerden (talay jaysań jetilgen.Bul zamanda súyiwshi kóp balanı,Anasınday shorpıldatıp betinen.

Jurtım meni shayır dese, shayırman,Ne dese de, pármanına qayılman.Bawırmanım mektep penen internat,Jetimlerdi jetimlikten ayırǵan.

El súymese meniń jayım tórmedi,Biyik baxıt qıran qustay órledi.Bir ármanım — mártebemniń asqanın,Atam menen anam ǵáriyp kórmedi.

Alǵısım kóp doslarıma, xalıqqa,Heshkim sirá názerden tıs qalıp pa?!Tiri túwe, batıl qalǵan Berdaqtı,Biziń zaman alıp shıqtı jarıqqa.

Júregimniń túpkirinen shıǵarǵan,Mápi ushın jaratılsa shıǵarmam,El alǵısı — meniń shq qanatım, —Ele talay sharıqlawǵa shıǵarman.

Quwdıń kórki — kók shalǵınlı kól menen,Erdiń kórki adam menen, el menen.Duzın tolıq aqlamadım jurtımnıń,Ele talay qarızım kóp bermegen.

Qushaǵında oy-órisim keńeygen,El miyrimin jan anama teńeymen.Jurt shadlıǵı jalǵanıssın júrekke,Jalǵız ózim júz jasayın demeymen.

Men mıń jasap qalǵanda da qatardan,Bul dúnyanıń ne lázzetin tatarman?Zamanlastıń hámmesinen ayrılsam,Tap ózim-aq, górge barıp jatarman!

Men jasasam doslar menen jasayın,Bala-shaǵa, qostar menen jasayın.Úlken-kishi, qatar-qurbı, zamanlas,Qartlar menen, jaslar menen jasayın.

Eliw jasta sharshadım ba, taldım ba?Bir júz jıllıq ómiri bar taldıń da!Jaslıǵımnıń sarqındısı ketken joq,Ele talay dúbirim bar aldımda...

XX ásir qaraqalpaq poeziyası antologiyası

Tilewbergen Jumamuratov qosıqları