Poetica

TÓRT SONET

Marat Qarabaev

Adam bar ma eken sirá ármansız,Bar ma eken júrek sezimnen juda?Sezimsiz júrekler ázzi, dármansız,Ármansız adamlar sezimnen geda!

Qoldan hasıl bolǵan kóp jıllıq jemis,Bıyıl miywalasa, piser jarın da,Júzege shıqsın dep ármanım tegis,Ólgenshe júrerseń sonıń babında.

Ármanına hámme qol sozarı haq,Ne mashaqat kórse shekpeydi nala.Bir árman taxtında tappassań turaq,Dáste gúl bola almas tek jalǵız lala!

Armanlar:«Márt bolsań jet!» — dep shaqırar,Shıń ba, okean ba, qanday parqı bar?!

***

Geyde jası úlkenlerge sóylep, ǵabırıssam,Irkilemen kórip shashın aǵarǵan,Alıstan kóz shaǵılısqan,Biyik, qarlı shıńdı yadqa alaman.

Shıńnıń aq qarınan taw bawrayına,Sarqırap aqqanday bulaqlar, saylar.Mol suw oypatlıqtıń payına,Baǵlar gúller ashıp, japıraqlar jaynar.

Aq shash aǵanıń da aq kókireginen,Gúlge búrkengendey shámenler ne bir.Taralıp turǵanday dógeregine,Jaǵımlı sezim hám ısıqlıq mehir.

Bawrayın gúl etse aqbaslı shıńlar,Demek, biykar ótip ketpegen jıllar!

***

Uzatılajaq qalıńlıq jas ǵana,Oyǵa battı aq bilegin dastana:«Uyden ketip, bara qoysam jat jurtqa,Óz úyimdey bolar ma ol baspana?!

Ǵamxor bolar oń qolıńnan uttırıp,Jigitimiz kelmedi ǵoy kuttirip.Ómirlikke bas qosaman dep edi-aw,Kelmey qalıp júrmegey-dá, jurt kúlip...»

Dep gúmanı jas júregin tilimlep,Jattı, turdı:Ne qılǵanı bunıń? — dep,— Kuyew keldi! — dedi kirip jeńgesi,Qalıńlıqtıń kózi turdı kúlimlep.

Ǵayıp boldı uwayım, jat oyları,Elesledi: kewilli el, toy, yarı!

***

Eger sezgiń kelse oylar názigin,Tapqıń kelse dártli kewil dawasın.Oyǵa shırmalǵanda jatıp bazı kún,Oqı shayırlardı, tıńla hawazın.

Júrekten bulaqtay bolıp shapshıǵan,Bul tilsimiy sezim — otlı jır, deser.Jır, ishki dúnyańdı bezep jaqsıǵa,Sırlı júrek penen pinham tilleser.

Shayırǵa totı qus bolıw tán emes,Oǵan dárkar emes ataq, lawazım.Bálkim, shayır sózin kewliń qálemes,Tıńlaǵıń da kelmey júrse hawazın.Onda tıńla qońsılardıń qorazın,Ol shayır ózine bolsın narazı!

XX ásir qaraqalpaq poeziyası antologiyası